SANDMAN του Neil Gaiman

Γράφει ο Σπύρος Ανδριανός

“People think dreams aren't real just because they aren't made of matter, of particles. Dreams are real. But they are made of viewpoints, of images, of memories and puns and lost hopes.” 
― Neil Gaiman

Στα τέλη της δεκαετίας του '80 ο περισσότερος κόσμος έβλεπε πλέον με διαφορετικό μάτι την παρουσία των κόμικς στη σύγχρονη κουλτούρα και αυτό είχε επιτευχθεί με δημιουργίες όπως το Watchmen του Alan Moore,Dark Knight Returns του Frank Miller και Μaus του Art Spiegelman κ.α.Δημιουργίες όπως αυτές έκαναν τους περισσότερους να αναθεωρήσουν τις απόψεις τους για το τι ακριβώς είναι τα κόμικς και σε ποιες ηλικίες απευθύνονται...Για πρώτη φορά τα κόμικς άρχισαν να αντιμετωπίζονται σαν μορφή τέχνης και όχι σαν παιδικά αναγνώσματα μόνο....
Αυτό μπορούμε να πούμε ότι "άνοιξε την όρεξη"και άλλων σημαντικών δημιουργών-πολλών εκ των οποίων δεν είχαν δουλέψει μέχρι τότε στον χώρο των κόμικς-να βάλλουν και το δικό τους λιθαράκι στο να μεγαλώσει ακόμα περισσότερο το οικοδόμημα της 9ης τέχνης...

Ένας από αυτούς τους δημιουργούς ήταν και ο Βρετανός συγγραφέας Νeil Gaiman.Ο Gaiman ουσιαστικά πήρε το βάπτισμα του πυρός στα κόμικς αναλαμβάνοντας το θρυλικό πιά Miracleman όταν ο φίλος του Alan Moore αποχώρησε από τον τίτλο..Μετά το κλείσιμο του τίτλου και της εταιρείας που το έβγαζε στην Αμερική(Εclipse)o Gaiman θα δουλέψει σε διάφορες ιστορίες με τον Dave Mckean(που θα συνεργαστούν και στο Sandman που θα δούμε παρακάτω)τραβώντας τη προσοχή των υπεύθυνων της DC comics που θα τον εντάξουν στο ενεργητικό της εταιρείας το 1987.Εκεί θα δουλέψει πρώτα στο Black Orchid μέχρι που η Karen Berger(η οποία θα γινόταν στο μέλλον υπεύθυνη για το πιο ενήλικο imprint της DC την Vertigo)αφού διάβασε τον τίτλο του ζητά να δημιουργήσει ιστορίες για έναν παλαιότερο χαρακτήρα της DC τον Sandman(της silver age εκδοχής του χαρακτήρα μιά δημιουργία των Kirby,Simon&Fleisher)ζητώντας του να βάλει τη δική του πινελιά.Ο Gaiman αποφασίζει να δημιουργήσει τον δικό του χαρακτήρα,μία εντελώς καινούργια προσέγγιση του χαρακτήρα...

Ο νέος Sandman(αμμοάνθρωπος)γνωστός και ως Μορφέας(καθώς και με πολλά άλλα ονόματα ανα τους αιώνες όπως Όνειρος,Kai'ckul,Βασιλιάς των ονείρων κ.α.) ήταν ο άρχοντας των ονείρων,ένας από τους 7 Endless(οι υπόλοιποι είναι οι Πεπρωμένο,Θάνατος,Επιθυμία,Απελπισία,Καταστροφή,και η Μανία/Ντελίριο)ο οποίος αιχμαλωτίστηκε κάποια στιγμή πριν από 70 χρόνια από μία κρυφή τελετουργική οργάνωση.Όταν μετά δραπετεύει στη σημερινή εποχή, παίρνοντας την εκδίκηση του από αυτούς που τον φυλάκισαν,προσπαθεί να ανασυγκροτήσει το διαλυμένο του βασίλειο που ουσιαστικά κατέρρευσε στην 70χρονη απουσία του καθώς και να διορθώσει τα δικά του προσωπικά λάθη του παρελθόντος, καθώς και να βρει τα χαμένα του εργαλεία που διασκορπίστηκαν εδώ και εκεί(τη μάσκα του,το πουγκί με την άμμο που σκορπάει στα μάτια των θνητών για να κοιμηθούν,το μενταγιόν του κ.τ.λ.)...Η αλλαγή όμως δεν είναι και τόσο εύκολη υπόθεση για ένα αιώνιο πλάσμα....Θα έρθει σε σύγκρουση όχι μόνο με μέλη της οικογένειάς του που ο καθένας αντιδρά με το δικό του τρόπο στην επιστροφή του μετά από τόσα χρόνια αλλά και με τον εαυτό του...

Ο Gaiman διαμόρφωσε το χαρακτήρα του στηριζόμενος στη δική του εμφάνιση καθώς και στις δικές του ενδυματολογικές προτιμήσεις...Συνεργάστηκε με ταλαντούχους δημιουργούς όπως ο Dave Mckean που ζωγράφισε όλα τα υπέροχα-πραγματικά έργα τέχνης-εξώφυλλα της σειράς,καθώς και τους Sam Kieth,Mike Dringenberg,Jill Thomson,Shawn McManus και πάρα πολλούς άλλους που πραγματικά δημιούργησαν ένα εικονογραφημένο ποίημα....Ολόκληρη η σειρά ολοκληρώθηκε σε 75 τεύχη από τον Γενάρη του 1989 μέχρι τον Μάρτιο του 1996(από το τεύχος #47 εκδίδεται από τη Vertigo - imprint της DC) μαζί με κάποια one shots και τελείωσε με την αποχώρηση του Gaiman όταν τελείωσε όσα ήθελε να γράψει στην ιστορία του.Όπως ο ίδιος περιέγραψε την αποφασή του να τελειώσει τη σειρά " Θα μπορούσα να γράψω άλλα 5 τεύχη του Sandman;;Σίγουρα.Θα μπορούσα όμως να κοιτάξω τον εαυτό μου στο καθρέπτη και να είμαι ικανοποιημένος;;Όχι.Έιναι ώρα να σταματήσω γιατί έφτασα στο τέλος και καλύτερα να φύγω όσο είμαι ακόμα ερωτευμένος(με τη σειρά)"

Το κόμικ συνδυάζει πολλά και διαφορετικά genres (είδη)μεταξύ τους όπως horror,dark fantasy,urban&epic fantasy,με στοιχεία από κλασσική και σύγχρονη μυθολογία καθώς και μία τραγικότητα για τον χαρακτήρα που συναντάμε στις αρχαίες τραγωδίες....Ο διάσημος συγγραφέας Norman Mailer χαρακτήρισε τη σειρά ως "ένα κόμικ για διανοούμενους" ενώ ο πολυγραφότατος Stephen King , θαυμαστής του έργου του Gaiman δηλώνει για τη σειρά ότι "Οι ιστορίες του Sandman συνδυάζουν την απλότητα του παραμυθιού με τις ανατρεπτικές τάσεις της σύγχρονης μυθοπλασίας"...Η σειρά αποτέλεσε μία μεγάλη επιτυχία για τη DC και προσέλκυσε ένα διαφορετικό κοινό από αυτό που συνήθως διάβαζε τα mainstream κόμικς της ίδιας εταιρείας και άλλων,καθώς για πρώτη φορά το κόμικ διαβάζονταν και από πολλές γυναίκες οι περισσότερες από τις οποίες δεν είχαν διαβάσει μέχρι τότε κάποιο άλλο εικονογραφημένο έντυπο..θεωρείται ως ο καλύτερος τίτλος που έβγαλε ποτέ η Vertigo και έχει κερδίσει πάρα πολλά βραβεία κατα τη διάρκεια της εκδοσής του( World Fantasy Award, Eisner Awards,Ηugo&Bram Stoker awards,Angoulême International Comics Festival Prize κ.α.)

Ένα από τα σημαντικότερα εικονογραφημένα αναγνώσματα όλων των εποχών έχει κυκλοφορήσει πάμπολλες φορές σε trades paperbacks(10 τον αριθμό)καθώς και σε absolute editions(με νέα βελτιωμένα χρώματα)Annotated editions και omnibus editions ενώ στα ελληνικά αρχικά σε τεύχη από τη Modern times και αργότερα σε trades από την Anubis.Απλά δεν υπάρχει περίπτωση να λείπει από τη συλλογή κανενός λάτρη της 9ης τέχνης και όχι μόνο!!

Prince Valiant από Hal Foster

Γράφει ο Σπύρος Ανδριανός

Μία ακόμα μεγάλη μορφή και ένας από τους μεγαλύτερους εικονογράφους του 20ου αιώνα ήταν και ο παν μέγιστος Ηarold Rudolph Foster πιό γνωστός ως Hal Foster.Γεννημένος στις 16 Αυγούστου του 1892 στο Χάλιφαξ της Νέας Σκωτίας του Καναδά,με τη μοτοσυκλέτα του ταξίδεψε το 1919 μέχρι τις Ηνωμένες πολιτείες της Αμερικής για να μείνει μόνιμα στο Σικάγο.Εκεί σπούδασε στη σχολή καλών τεχνών και δούλεψε ως εικονογράφος κυρίως για διαφημίσεις εώς ότου το 1928 αναλάβει τον σχεδιασμό των strip με τον ήρωα του  Edgar Rice Burroughs Τarzan,μεταφέροντας στο χαρτί τις περιπέτειες του μέσα από τα βιβλία του δημιουργού του.Σύντομα όμως ο Foster άρχισε να γράφει τις δικές του ιστορίες.

MARVELS των Busiek&Ross

Γράφει ο Σπύρος Ανδριανός

Η δεκαετία του '90(και ειδικά στα μέσα της) ήταν στα αλήθεια μία "παράξενη" δεκαετία για τα mainstream comics και ειδικά για τη Marvel...Απο τη μία δεν γράφονταν καλές ιστορίες,πολλές άστοχες κινήσεις και απο τους big two(clone saga,Heroes reborn fiasco,Η αντικατάσταση τόσο του Bat Man όσο και του Superman,η ισοπέδωση του Dr.Fate,o Hal Jordan γίνεται villain-το ίδιο και ο Tony Stark που επιστρέφει αργότερα ώς teenager κ.τ.λ.)Προσθέστε σε όλα αυτά το κακό(τις περισσότερες φορές)art που ακολουθούσε συγκεκριμένες σχολές(Jim Lee,Rob Liefield....)ή που ακόμα χειρότερα προσπαθούσε να ενσωματώσει το στύλ των manga/anime που ήταν ιδιαίτερα δημοφιλή εκείνη την εποχή και καταλαβαίνουμε ότι οι επιλογές για να διαβάσει κανείς κάτι πραγματικά καλό ήταν περιορισμένες(μία Vertigo δεν μπορούσε να φέρει την άνοιξη,και όσο για την Image τότε αποτελούσε έναν κάκιστο κλώνο των big two...)και οι εταιρείες προσπαθούσαν με κολπάκια τύπου chromium covers & variants να κάνουν πώλήσεις.....

Έτσι φανταστείτε την μεγάλη μας έκπληξη όταν η Marvel των χιλίων δύο προβλημάτων(μέχρι και σε χρεωκοπία οδηγήθηκε)μπόρεσε να παρουσιάσει αριστουργήματα όπως το Daredevil:Man without fear και ειδικά το Marvels που για εμένα προσωπικά όχι μόνο είναι ότι καλύτερο έβγαλε η εταιρεία εκείνη την δεκαετία αλλά και ένα απο τα πιό κλασσικά της δημιουργήματα των τελευταίων 30 χρόνων....

Το Μarvels ήταν ένα limited series 4 τευχών που κυκλοφόρησε από τον Γενάρη μέχρι τον Απρίλιο του 1994.Γραμμένο από τον Kurt Busiek και ζωγραφισμένο από τον Alex Ross που πραγματικά δημιούργησε τη δική του σχολή.Έιχε προηγηθεί και ένα τεύχος #0 που έδειχνε τι θα ακολουθούσε στη συνέχεια,με το origin του πρώτου χαρακτήρα και ήρωα της Marvel(σαν Timely τότε)Human Torch ο οποίος ήταν και στο εξώφυλλο του πρώτου τεύχους του Marvel comics τον Οκτώβριο του 1939.
Στη σειρά αυτή ουσιαστικά έχουμε την ιστορία ολόκληρου του Marvel universe απο το 1939 που ο εφευρέτης Phineas Horton παρουσιάζει στο κοινό την δημιουργία του το ανδροειδές Human Torch μέχρι και το 1974 και τον θάνατο της Gwen Stacey,όλα μέσα απο τα μάτια ενός φωτογράφου εφημερίδας του Phil Sheldon.

Μαζί με τον νεαρό τότε συντάκτη και συνάδελφο στην εφημερίδα Daily Bugle ,J.Jonah Jameson παρακολουθούν την εμφάνιση των πρώτων "Marvels"από τον Human Torch και τον Sub Mariner μέχρι την έναρξη του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου και τον ερχομό του Captain America που εμψυχώνει τον κόσμο και βοηθά τους συμμάχους εναντίων των δυνάμεων του άξονα...Και πάντα στην πρώτη γραμμή ο Phil να αποτυπώνει κάθε στιγμή αυτού του universe(σαν φωτορεπόρτερ και πολεμικός ανταποκριτής) που μόλις γεννιέται(ακόμα και με κίνδυνο της ζωής του τις περισσότερες φορές)..

Μετά απο μία περίοδο που μοιάζει να αποτελεί λήθαργο στη γέννηση νέων ηρώων,νέων Marvels στην οποία ο φωτογράφος μας έχει παντρευτεί και έχει δημιουργήσει οικογένεια,ακολουθεί ένα ακόμα ωστικό κύμα εμφάνισης νέων(αλλά και ξεχασμένων παλαιότερων)"θαυμάτων"στη δεκαετία του '60 όπως είχε γίνει 20 χρόνια πριν.Με τις εμφανίσεις των Fantastic Four,Avengers,Spider Man,Hulk,Thor αλλά και με το φόβο που επικρατεί με την εμφάνιση των μεταλλαγμένων και το ανελέητο κυνηγητό τους(ο φωτογράφος παίρνει μάλιστα υπό την προστασία του ένα μικρό μεταλλαγμένο κοριτσάκι και το μεγαλώνει σαν δικό του)..Και πάλι ο Phil τα ζει όλα απο πρώτο πλάνο από το γάμο του Reed&Sue Richards μέχρι τη Judgemt day με την εμφάνιση του Galactus και την απειλή να αφανιστεί όλη η ανθρωπότητα στο πλανήτη....Ο Phil θέλει να περάσει αυτές τις τελευταίες ώρες με τα πρόσωπα που είναι πιο σημαντικά για αυτόν,την οικογένειά του μέχρι που η ελπίδα ξαναγυρνά στα πρόσωπα των ανθρώπων όπως είχε γίνει και με την εμφάνιση στον πόλεμο του Captain America,όταν οι Fantastic Four απωθούν την απειλή του Galactus με τη βοήθεια του Silver Surfer...O Sheldon αποφασίζει να περνάει περισσότερες ώρες με την οικογένειά του,ετοιμάζοντας το βιβλίο του Marvels(περιγράφοντας τις εντυπώσεις του από τα χρόνια που ακολουθεί τους ήρωες και όταν κυκλοφορεί γίνεται ανάρπαστο)αλλά σαν καταραμένος ξαναγυρίζει στους ήρωες όταν μία εφημερίδα γράφει ότι η ιστορία με τον Galactus ήταν ψεύτικη,ο κόσμος αρχίζει να ξαναχάνει στην εμπιστοσύνη στους ήρωες καθώς και η αντι-μεταλλαγμένη υστερία φτάνει στο αποκορύφωμά της....Έρχεται σε σύγκρουση με τον παλιό φίλο του και συνάδελφο Jameson όταν εκείνος κατηγορεί τον Spider Man για τον φόνο του Captain Stacey(πατέρα της Gwen)ενώ ο Phil που πάντα πιστεύει στην αθωότητα του με τη βοήθεια της Gwen Stacey αποδεικνύουν πώς ο αληθινός ένοχος ήταν ο Doctor Octopus στη μάχη του με τον Spider man....Κάνει όμως και μία σοκαριστική αποκάλυψη...Τόσο ο αρνητισμός του Jameson όσο και η υποψία του κόσμου απέναντι στους ήρωες οφείλεται σε έναν συνδυασμό "ζήλειας" και "ανασφάλειας"του κόσμου απέναντι στη δύναμη και τα ιδανικά που υπηρετούν οι Marvels...O ίδιος όμως σοκαρισμένος με τον θάνατο της φίλης του Gwen Stacey στα χέρια του Green Goblin αποφασίζει να σταματήσει το ταξίδι του στον κόσμο των Marvels και δίνει συμβολικά στη μεγάλη του κόρη την κάμερα να συνεχίζει εκείνη...Μία εποχή φτάνει στο τέλος της,όχι όμως και στο τέλος των Marvels...

H σειρά γνώρισε τρομαχτική επιτυχία και εκτόξευσε τη φήμη και την καριέρα τόσο του Κurt Busiek όσο και του Alex Ross που από τότε θεωρείται από τους πιό hot artists και εικονογράφους στη βιομηχανία των κόμικς.Πραγματικά η εικονογράφηση είναι τέτοια που κυριολεκτικά βλέπεις τους ήρωες και τα γεγονότα να ζωντανεύουν μπροστά στα μάτια σου...Ο Busiek ωστόσο πέτυχε με αυτό το κόμικ και κάτι άλλο.Mέχρι τότε τα κόμικς πηγαίναν πάντα μπροστά με fast forward διαδικασίες,αδιαφορώντας τις περισσότερες φορές(ή αγνοώντας)για την ιστορία των χαρακτήρων όταν το έργο του Busiek με σαφή νοσταλγικό χαρακτήρα υπενθύμισε στην εταιρεία την ιστορία και καταγωγή της...

Το κόμικ κέρδισε πολλά βραβεία Eisner(καλύτερη σειρά,καλύτερος artist για τον Ross,καλύτερος cover artist πάλι για τον Ross,καλύτερο τεύχος το #2 της σειράς)ενώ μερικά χρόνια αργότερα το 2008 κυκλοφόρησε και ένα sequel 6 τευχών της σειράς το Marvels:eye of the camera xωρίς τον Ross σαν artist(με εικονογράφηση του Jay Anacleto)αλλά με συγγραφέα πάλι τον Busiek με τη βοήθεια του Roger Stern.

Η σειρά έχει εκδοθεί πολλές φορές σε trade και hardcover editions(10th anniversary)ενώ στα ελληνικά κυκλοφόρησε σε τεύχη από τη Modern Times και σε trade από τη Anubis ως Marvels: Η Εποχή των Θαυμάτων.Κλασσικό και εικονογραφημένο,απλά δεν γίνεται να λείπει από τη βιβλιοθήκη κανενός Marvelmaniac και όχι μόνο...

Freddy Lombard από Yves Chaland

Γράφει ο Σπύρος Ανδριανός

Ο Freddy Lombard ή απλά ο ''ενήλικος'' Tin Tin όπως θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ήταν δημιούργημα του Γάλλου σχεδιαστή Yves Chaland με μεγάλη θητεία σε περιοδικά όπως το Metal Hurlant και Ah Nana.Το επίθετο του χαρακτήρα είναι ακριβώς το ίδιο με το όνομα της εταιρείας πoυ δούλευε τότε ο δημιουργός.

Ο Freddy είναι ένας νεαρός τυχοδιώκτης που μαζί με τους δύο φίλους του,την Dina και τον Sweep,προσπαθούν απλά να επιβιώσουν στη ζούγκλα της πόλης,και να μαζέψουν λεφτά για να πληρώσουν τους λογαριασμούς τους,αφού μονίμως είναι άφραγκοι...Αυτό τους οδηγεί τις περισσότερες φορές σε συναρπαστικές αλλά και επικίνδυνες περιπέτειες..
Από τις ζούγκλες της Αφρικής,σε απομακρυσμένα κάστρα του Βελγίου και μέχρι τις εσωτερικές αναταράξεις στη Βουδαπέστη,τα μυστήρια τους ακολουθούν πάντα σαν τις σκιές τους...Και ο κίνδυνος έχει μπολιάσει βαθιά στις ψυχές τους και έχει γίνει αναπόσπαστο στοιχείο της καθημερινής τους ζωής.

Αν και ο χαρακτήρας του Freddy Lompard αποτελεί κατά κάποιον τρόπο έναν "κλώνο" του Tin Tin τουλάχιστον εμφανισιακά,μόνο το τσουλούφι(και ενίοτε το παλτό)μοιάζουν να είναι ίδια...Ο ήρωας(πιo κλοσάρ σε σχέση με τον Tin Tin,και τσιμπημένος με την Dina) και οι ιστορίες του Chaland έχουν μία πιo ενήλικη χροιά σε σχέση με αυτές του Herge(ειδικά τις πρώτες του)αν και ο ίδιος ο Chaland καταφεύγει ώρες ώρες σε κάποια στερεότυπα όπως και εκείνος, θέλοντας να αποδώσει στις ιστορίες του καλύτερα το κλίμα της δεκαετίας του '30 όπου αναφέρονται.Η αφήγηση ξεφεύγει ώρες ώρες και ο δημιουργός καταφεύγει και σε πιο "ποιητικά" μονοπάτια που ίσως μπερδέψουν τον όχι και τόσο υποψιασμένο αναγνώστη...

Σχεδιαστικά ο Chaland δεν ακολουθεί τόσο τη λεγόμενη καθαρή γραμμή του Herge,όσο μία αναβίωση της σχολής Marcinelle που ακολουθούσαν Βέλγοι δημιουργοί τη δεκαετία του '40 ,που δούλευαν κυρίως στο εβδομαδιαίο περιοδικό Spirou(Morris,Fraquin,Peyo,Will κ.α.)συνδυάζοντας το καρτουνίστικο με το ρεαλιστικό σχέδιο,επιμένοντας ωστόσο στη κίνηση(ενώ η καθαρή γραμμή ήταν περισσότερο σχηματική).Προσωπικά στο σχέδιό του βλέπω και μερικά στοιχεία από τις δουλειές του Ted Benoit.

Η σειρά έβγαλε 5 μόνο άλμπουμ και τερματίστηκε άδοξα με το θάνατο του δημιουργού σε ηλικία μόλις 33 ετών το 1990 σε αυτοκινητιστικό δυστύχημα...
Στην Ελλάδα έχουν κυκλοφορήσει 2 άλμπουμ(το 2ο και το 3ο της σειράς)από τις εκδόσεις Μοdern Times στα τέλη της δεκαετίας του '90.Ο Freddy Lombard είναι η μόνη δουλειά του Chaland που έχει μεταφραστεί στην αγγλική γλώσσα και έχει κυκλοφορήσει σε 2 τόμους το 2002 και 2004 ενώ οι εκδόσεις Humanoids έχουν κυκλοφορήσει όλη τη σειρά σε έναν σκληρόδετο τόμο το 2015.Έχουν κυκλοφορήσει τα παρακάτω άλμπουμς
1.Le testament de Godefroid de Bouillon(1981)
2.Le cimetière des éléphants(1984 -Νεκροταφείο Ελεφάντων)
3.La comète de Carthage(1986-Ο Κομήτης της Καρχηδόνας)
4.Vacances à Budapest(1988)
5. F.52 (1989)