Ο Ρόυ που αγαπήσαμε και η αυγή της νέας εποχής…

"Ο ΡΟΫ ΞΑΝΑΓΥΡΙΖΕΙ "
(περιοδικό "Αγόρι")

(του Νίκου Δημ. Νικολαΐδη)

Γνώρισα τον ξανθομάλλη σέντερ-φορ που ηγούνταν μιας Αγγλικής ομάδας μέσα από τις σελίδες ενός περιοδικού τσέπης, μια εποχή που δείχνει πια μακρινή, τόσο μακρινή… ήμουν δεν ήμουν 8 ετών, όταν, ξεφυλλίζοντας το θρυλικό «Ζαγκοράκι» (1970-1975) του Στέλιου Ανεμοδουρά, αντίκρισα έκθαμβος τα σχέδια μιας ποδοσφαιρικής ιστορίας που αληθινά με σημάδεψαν. Έως τότε δεν είχα ακόμη πατήσει το πόδι μου σε γήπεδο, με εξαίρεση, ίσως, κάποιες λίγες φορές που ο πατέρας μου με είχε πάρει παρέα, σε παιχνίδι του αγαπημένου του (στην πορεία και «μου») Αιγάλεω, αλλά για μένα μάλλον… πέρα έβρεχε. Απ’ τα ελάχιστα που θυμάμαι είναι ότι μου είχε κάνει εντύπωση το μαλλί (η «κορφή» που λέμε) του Φράγκου Μαρτίνου, ενός από τους πιστότερους παίκτες της ομάδας.

EsseGesse - Η Θρυλική Τριάδα

Άραγε υπάρχει το μυστικό της επιτυχίας; Γνωρίζει κανείς τον σίγουρο δρόμο προς αυτή;; Μήπως το βασικό συστατικό της είναι η σκληρή δουλειά κι η απόλυτη αφοσίωση, όπως θα έλεγαν κάποιοι;; Μήπως το σταλμένο από το Θεό, εξαιρετικό ταλέντο; Ή ίσως το μαγικό άγγιγμα της ανένταχτης Θεάς Τύχης, όπως λένε κάποιοι άλλοι… Στην περίπτωση των EsseGesse η απάντηση είναι περίπλοκη και θεωρώ ότι περιλαμβάνει τόσα κι άλλα τόσα… Έχουν γραφτεί για αυτούς τόσα πολλά αφιερώματα, σε τόσες πολλές σελίδες σε Ελλάδα, Ιταλία κι αλλού, που το θέμα της ζωής και της παρουσίασης του έργου τους έχει σχεδόν εξαντληθεί… Έτσι εμείς θα παρουσιάσουμε μια πιο συναισθηματική ματιά…

Η Ευρώπη έχει μόλις αρχίσει να συνέρχεται από την πιο τραγική στιγμή της ιστορίας της, τον πολύνεκρο Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, που άφησε πίσω του στάχτη, αποκαΐδια και θάνατο… Άφησε όμως και νωπές μνήμες του τερατώδους σημείου στο οποίο μπορεί να φτάσει ο άνθρωπος, «αναγκάζοντας» τους λαούς του κόσμου να είναι πιο προσεκτικοί… Έτσι σε μια Ευρώπη που στέκεται και πάλι στα πόδια της, οι δημιουργοί κόμικς άρχισαν να πολλαπλασιάζονται με ραγδαίους ρυθμούς, ρίχνοντας και κάποιες κλεφτές ματιές στην τεράστια αγορά της Αμερικής, εκεί όπου οι σούπερ ήρωες είχαν εκρηκτική άνοδο…

Γεννημένοι κι οι τρεις στο Τορίνο, σχεδόν την ίδια χρονιά, ο Pietro Sartoris (15/8/8 1926), ο Dario Guzzon (04/01/1926)  και ο Giovanni Sinchetto (05/4/1922), έμελλε να συναντηθούν από ένα παιχνίδισμα της τύχης και να δημιουργήσουν τη γνωστή ομάδα των EsseGesse (έμπνευση του Sartoris που αγαπούσε πολύ τα ακρωνύμια, τους γρίφους και τους αναγραμματισμούς λέξεων)…

Έτσι λοιπόν η τύχη ένωσε αρχικά το 1948 τους Σαρτόρις και Γκουζόν οι οποίοι ήταν και συνομήλικοι, καθώς ακολούθησαν την ίδια σχολή και μάλιστα πήραν το δίπλωμα τους ως καθηγητές γυμνασίου… Εκεί αντάλλασσαν απόψεις και σκέψεις… Η τύχη όμως είχε άλλα σχέδια για τους δυο τους… Ο Γκουζόν ακολούθησε διάφορες σχολές τεχνών, μέχρι που κατάφερε να θητεύσει στην Ιταλική Ακαδημία Καλών Τεχνών και στη συνέχεια να προσληφθεί στον εκδοτικό οίκο Taurina… Μάλιστα όπως λένε μεσολάβησε ο ίδιος ώστε να προσληφθεί στον ίδιο οίκο κι ο φίλος του ο Σαρτόρις… Εκεί η φιλία τους ενισχύθηκε… Οι μέρες όμως του οίκου δεν ήταν πολλές και μοιραία λόγω κακοδιαχείρισης, χρεοκόπησε… Οι δυο τους δούλεψαν σε διάφορους εκδοτικούς οίκους χωρίς ιδιαίτερη επιτυχία, ώσπου κατέληξαν στον οίκο Torelli… Εκεί η Θεά Τύχη έβαλε και πάλι το χέρι της… Συνάντησαν τον Σιντσέτο που ήδη εργαζόταν εκεί κι είχε κάνει ντεμπούτο στον κόσμο των κόμικς με τη σειρά «Μασκοφόρος Κεραυνός» και στη συνέχεια με το «Ο Τυφώνας Καρνέρα»…

Η ομάδα των τριών έδεσε αμέσως μεταξύ τους…Οι σχέσεις τους από επαγγελματικές έγιναν γρήγορα προσωπικές και φιλικές… Η μαγιά ήταν εξαιρετική αν και οι πρώτες δουλειές δεν είχαν την απήχηση που περίμεναν… Μικρές σειρές σε μικρής κυκλοφορίας περιοδικά όπως OLENWALD THE NIBELUG βασισμένο στον γνωστό χαρακτήρα του Prince Valiant, που σταμάτησε σχετικά σύντομα… Η πρώτη αξιόλογη προσπάθεια με την υπογραφή τους έγινε με τη σειρά KINOWA με σεναριογράφο τον επίσης φίλο τους, Andrea Lavezzolo… 

Ένας άνδρας πέφτει σε ενέδρα Ινδιάνων, χάνει την οικογένεια του, του παίρνουν το σκαλπ και τον αφήνουν νεκρό στην έρημο…Μα εκείνος καταφέρνει να σωθεί και φορά μια μάσκα δαίμονα ζητώντας εκδίκηση…

Ψάχνοντας όμως ακόμη κι οι ίδιοι την ταυτότητα τους, μεταπηδούσαν σε διάφορους εκδοτικούς οίκους προσπαθώντας να βρουν το δικό τους εκδοτικό «σπίτι»… Τελικά ζήτησαν ευγενικά από τον Lavezzolo να σταματήσουν τη συνεργασία τους, γιατί θεώρησαν ότι το σενάριο του υποβάθμιζε τον χαρακτήρα τους… Είπαμε, αναζητούσαν κι οι ίδιοι την ταυτότητα τους… Ο χαρακτήρας τελικά σταμάτησε μετά λίγα ακόμη επεισόδια…

Η 1η Ιουλίου 1951 ήταν η πιο σημαδιακή μέρα για την νεανική τριάδα που έβαλε την υπογραφή της ως EsseGesse… Εκδίδεται ο Καπταιν Μίκυ… Ένας δεκαεξάχρονος νεαρός ολομόναχος στον κόσμο που γίνεται φίλος με δυο ασυμβίβαστους και περίεργους τύπους, τον Τσικουδιά και τον Δρ. Αφαίμαξη (σε ελληνική μετάφραση) και εντάσσεται στο σώμα των Ρέϊντζερ της Νεβάδα, γίνεται λοχαγός και συνδέεται συναισθηματικά με τη νεαρή Σούζυ…

Η σειρά συνεπαίρνει και τους ίδιους τους δημιουργούς της… Ο Γκουζόν κάνει εξαιρετική δουλειά στα σχέδια, ο Σαρτόρις κι ο Σιντσέτο μεγαλουργούν στο σενάριο… Η σειρά εκτοξεύεται σε αστρονομικά νούμερα κυκλοφορίας… Η επιτυχία έχει αρχίσει να χτυπά δυνατά την πόρτα τους…

Εκείνοι συνεπαρμένοι από την απήχηση των ιστοριών τους, γράφουν καινούργιες όπως ο «Μαύρος Καβαλάρης» και «Capitan Walter» δυο σειρές Western που φυσικά δεν είχαν επιτυχία ανάλογη του Μίκι, αλλά και το «Il Piccolo Trapper» μια σειρά πάνω στην οποία βασίστηκε ο ΜΠΛΕΚ και στην οποία πρωτοπαρουσιάζεται, φυσικά πολύ διαφορετικός σε σχέση με τη συνέχεια…

Η Θρυλική τριάδα διέβλεψε ότι ο ξανθός κυνηγός έχει…μέλλον κι έτσι άρχισαν να σχεδιάζουν νέες ιστορίες με εκείνον πρωταγωνιστή… Έτσι την 1η Οκτωβρίου 1954 ο Μπλεκ γεννιέται και μεγαλουργεί… Η πορεία της ζωής του συνεχίζεται μέχρι το 1965, σχεδόν για 12 χρόνια και πάνω από 600 επεισόδια…Η γνωστή σε όλους μας σειρά γνωρίζει τεράστια επιτυχία όχι μόνο στην Ιταλία, αλλά και σε όλη την Ευρώπη (ιδιαίτερα στη Βαλκανική) αλλά και στη Γαλλία… Μα οι οικονομικές διαφορές της τριάδας με τον εκδοτικό οίκο που τους στεγάζει, μοιάζουν αγεφύρωτες… Τελικά οι τρεις τους οδηγούνται σε παραίτηση, χάνοντας όμως το δικαίωμα να συνεχίζουν να γράφουν ιστορίες για τον χαρακτήρα που τους εκτόξευσε στο εκδοτικό γίγνεσθαι, καθώς ο οίκος κερδίζει τα δικαιώματα… Πολλοί σεναριογράφοι και σκιτσογράφοι (ακόμη και οι δικοί μας Στέλιος Ανεμοδουράς και Βύρωνας Απτόσογλου) συνεχίζουν την κληρονομιά του ΜΠΛΕΚ, γράφουν εντελώς νέες δικές τους ιστορίες προσπαθώντας να φτάσουν στο ίδιο επίπεδο, μα εκείνες αν και ενδιαφέρουσες, δεν έφτασαν ποτέ το επίπεδο των EsseGesse, κάτι το οποίο φάνηκε και στον αριθμό των αντιτύπων που πωλούνταν κάθε μήνα… 

Η ανάγκη για δουλειά αλλά και για δημιουργία, οδήγησε την τριάδα στη δημιουργία ενός νέου ήρωα… Ki επειδή λένε ότι ομάδα που κερδίζει δεν αλλάζει, στηρίζονται στην ίδια πετυχημένη συνταγή γουέστερν που μεσουρανούσε στους κινηματογράφους της εποχής… Το όνομα αυτού Alan Mistero ή ΟΜΠΡΑΞ στα ελληνικά…

   

Ο ήρωας με τους αταίριαστους φίλους του (Φαγάνας & Βαρώνος Ντε Καστανιάκ) που ξεπερνά όλα τα εμπόδια με όπλο όχι μόνο τη σωματική ρύμη αλλά και την ικανότητα του στις μεταμφιέσεις… Ενδιαφέρουσα σειρά χωρίς όμως αντίστοιχη επιτυχία με τον Μίκι ή τον Μπλεκ… Σταμάτησε μετά από 23 τομάκια… 

Οι τρεις φίλοι εξακολουθούν να επιμένουν… Αφού απέτυχε η σειρά που είχε βασιστεί στον πετυχημένο Μίκι, δημιούργησαν νέο χαρακτήρα βασισμένο αυτή τη φορά στον πετυχημένο Μπλεκ… Τον μοναδικό ΛΟΧΑΓΟ ΜΑΡΚ… Με πολλά κοινά στοιχεία αλλά ταυτόχρονα πιο γήινο, πιο αληθοφανή, που δεν πλακώνει τους Άγγλους κατά δεκάδες, πιο ντελικάτο, απαλλαγμένο από εγωπάθειες και υπεροψίες που δημιουργεί ο ηρωισμός, με φίλους πιο ικανούς από τους αντίστοιχους του Μπλεκ και με κάποιο ιστορικό υπόβαθρο… Ο Μίστερ Μπλουφ, πρώην τυχοδιώκτης της Καραϊβικής με το σκύλο του τον Φλοκ, ο Θλιμμένος Μπούφος Αρχηγός των 4 Φυλών Μεγάλων Λιμνών του Οντάριο…Επίσης ο Μαρκ έχει μνηστή, την Μπέτυ, διοικεί με μαεστρία μια ισχυρή ομάδα πολιτοφυλακής τους Λύκους του Οντάριο, συμμετέχει σε στρατιωτικά συμβούλια κλπ κλπ…

Παρουσίασαν τον ήρωα στον εκδοτικό οίκο του Sergio Bonelli και σε άλλους οίκους στην Γαλλία όπως ο γνωστός οίκος LUG, οι οποίοι ενθουσιάζονται και τους υπογράφουν συμβόλαιο με καλές απολαβές το 1966… Η σειρά εκτοξεύεται σε νούμερα υψηλότατα… Η επιτυχία και η ζήτηση είναι τεράστια κι ο οίκος Bonelli ζητά ολοένα και περισσότερες ιστορίες… Η ομάδα όμως αδυνατεί να αντεπεξέλθει… Έτσι για να καλύψουν το κενό, βάζουν 68 μόνο σελίδες αυτοτελών ιστοριών του Μαρκ και συμπληρώνουν τις 100 με επανεκδόσεις του Όμπραξ αλλά και του Μπλεκ… Είπαμε ομάδα που κερδίζει δεν αλλάζει κι έτσι Γκουζόν και Σιντσέτο στα μολύβια με τον Σαρτόρις στο σενάριο… Μπορεί το σχέδιο να είναι πάντα υποκειμενικό αλλά ο Σιντσέτο σχεδόν το μονοπωλεί…

Φτιάχνουν 281 εξαιρετικά επεισόδια με κινηματογραφική πλοκή, στα 30 εκ των οποίων συμμετέχει η Lina Buffolente… Μα ο χρόνος είναι ανίκητος… Η ομάδα παρουσιάζει σημάδια κόπωσης, ενώ και κάποια προβλήματα υγείας τους βάζουν εμπόδια στην παραγωγή νέων ιστοριών… Έτσι αρχίζουν οι επανεκδόσεις… Το ενδιαφέρον του κοινού παραμένει υψηλό παρά τις επανεκδόσεις… Όμως οι τίτλοι τέλους έχουν ουσιαστικά γραφτεί για την τριάδα… 27 Ιουλίου 1989 φεύγει για πάντα ο ένας από τους 3 φίλους, ο Σαρτόρις… Αυτό τσακίζει ψυχολογικά τους δυο εναπομείναντες φίλους… Ενάμιση χρόνο μετά ακολουθεί ο Σιντσέτο… Ο Γκουζόν έμεινε μόνος… Σε άσχημη κατάσταση αποφασίζει να αποσυρθεί… Μα η επιμονή της συνεργάτιδας του της Lina Buffolente τον ξαναρίχνει στο στίβο… Εκδίδονται υπό την αιγίδα του οι 13 νέες σπέσιαλ ιστορίες του Λοχαγού Μαρκ… Κάποιες από αυτές έχουν εκδοθεί στο Νέο Μπλεκ από τον Λεωκράτη Ανεμοδουρά ο οποίος μου έκανε την τιμή να φτιάξω εγώ την απόδοση στα ελληνικά… Στις τελευταίες ιστορίες συμμετείχαν αντί του Γκουζόν οι Moreno Burattini, Luigi Mignacco και Michele Masiero… Στις 3 Μαΐου 2000 έπεσαν οι τίτλοι τέλους μιας κι έφυγε από τη ζωή ο Ντάριο Γκουζόν… 

Η επιτυχία τους δεδομένη… Τα όρια που έθεσαν ίσως αξεπέραστα… Τι τους οδήγησε εκεί; Το ταλέντο; Η τύχη; Η αφοσίωση; Καλύτερα ας απαντήσουν άλλοι στα ερωτήματα αυτά… Εμείς μπορούμε μόνο να συνεχίσουμε να απολαμβάνουμε τη δουλειά αυτών των ανθρώπων που σημάδεψαν μια εποχή καθώς και τα παιδικά μας χρόνια…

ΧΡΗΣΤΟΣ ΙΚΙΟΥΖΗΣ

The Crow του James O'Barr

Γράφει ο Σπύρος Ανδριανός

“I love thee with the breath, smiles, tears, of all my life! And if God choose, I shall but love thee better after death...” - Eric Draven,The Crow

Όπως τις περισσότερες φορές σε κάθε έργο ενός δημιουργού,υπάρχουν και οι ιστορίες που το συνοδεύουν σχετικά με την έμπνευση που άντλησε ο καλλιτέχνης.
Στην περίπτωση του James O'Barr υπάρχουν πολλές και διαφορετικές εκδοχές σχετικά με την δημιουργία του The Crow,ενός αριστουργήματος στο χώρο των indie&underground κόμικ.Η κύρια εκδοχή είναι ότι ο δημιουργός εμπνεύστηκε το κόμικ από τον πόνο που τoυ προκάλεσε η δική του προσωπική απώλεια της κοπέλας του από τις ρόδες ενός μεθυσμένου οδηγού...Άλλοι υποστηρίζουν πάλι ότι εμπνεύστηκε την ιστορία διαβάζοντας για τη δολοφονία ενός ζευγαριού στο Detroit ακούγοντας τη μουσική των Cure,των Joy Division και των Pitch Shifter και πάντα επηρεασμένος από τις δουλειές των Will Eisner και Vaughn Bode.Όποια και αν είναι η αληθινή εκδοχή το αποτέλεσμα είναι το ίδιο.Ότι ο James O'Barr δημιούργησε ένα κλασσικό και αθάνατο έργο στην ιστορία της 9ης τέχνης.

Η ιστορία λίγο πολύ γνωστή.Ο Εric Draven και η κοπέλα του η Shelly με την οποία ετοιμάζεται να παντρευτεί,πέφτουν θύματα μιας ομάδας αλητών όταν το αυτοκίνητό τους μένει από βενζίνη...Ο Eric πυροβολείται στο κεφάλι και την ώρα που πεθαίνει,ανήμπορος να κινηθεί βλέπει την κοπέλα του,να κακοποιείται,να βιάζεται και να πυροβολείται και εκείνη στο κεφάλι....Οι αλήτες τους αφήνουν στο δρόμο για νεκρούς...Ο Εric καταλήγει στο νοσοκομείο μερικές ώρες αργότερα...Ανασταίνεται από ένα υπερφυσικό κοράκι που σύμφωνα με τους μύθους των Ινδιάνων,αποτελεί τον δεσμό ανάμεσα στο κόσμο των ζωντανών και αυτών των νεκρών,και φέρνει πάλι στη ζωή όσους έχουν δολοφονηθεί άδικα και άγρια για να πάρουν εκδίκηση...Και αυτό θα κάνει και ο Eric με την καθοδήγηση πάντα του πουλιού...Θα ψάξει να βρει έναν έναν τους δολοφόνους και θα τους κάνει να πληρώσουν...

Πρώτη εμφάνιση του Crow στο Deadowlrd#10
Nοέμβριος 1988

Όταν δεν ψάχνει να καθαρίσει τους δολοφόνους του ο Eric περνά στιγμές στο(εγκαταλειμμένο πλέον) σπίτι που ζούσε με την Shelly,παρέα με τις αναμνήσεις του,τον πόνο του και το μαρτύριο του,αυτοτραυματίζοντας τον εαυτό του...Στο δρόμο του θα βρεί ένα κακοποιημένο κοριτσάκι την Sherri,του οποίου η ναρκομανής μητέρα του για να εξασφαλίσει τη δόση της,κοιμάται με έναν από τους αλήτες,τον Funboy...Μία φιλία θα δημιουργηθεί μεταξύ των δύο(με το κοριτσάκι να τον αποκαλεί "κλόουν" εξαιτίας του βαψίματος στο πρόσωπό του,και τον Eric να την αποκαλεί "πριγκίπισσα")και ο Eric θα της χαρίσει το δακτυλίδι με το οποίο είχε ζητήσει τη μέρα των θανάτων τους,τη Shelly σε γάμο....

Το the Crow παρουσιάστηκε για πρώτη φορά σαν pin up στη τελευταία σελίδα του περιοδικού Deadworld #10 των εκδόσεων Caliber Press τον Νοέμβριο του 1988 και στη συνέχεια η πρώτη ιστορία(σαν prequel) με τίτλο "inertia"(αδράνεια)στο Caliber presents #1 τον Γενάρη του 1989.Η πρώτη σειρά του Crow βγήκε σε 4 τεύχη από το Φλεβάρη μέχρι τον Μάιο του 1989 με τίτλους όπως "Pain"(πόνος) "Fear"(φόβος) "Irony"(ειρωνεία) και "Despair''(απελπισία).4 τεύχη που οδηγούν τον αναγνώστη και τον Eric στο δρόμο της εκδίκησης ενάντια στους TinTin,TomTom,TopDollar,Funboy και τέλος τον T-Bird τον αρχηγό της συμμορίας που στέρησε τις ζωές δύο νέων ερωτευμένων ανθρώπων...Για εμένα όμως προσωπικά το the Crow δεν είναι τόσο μία ιστορία εκδίκησης,όσο μία ιστορία αγάπης και μία ιστορία για τον πόνο της απώλειας ειδικά όταν εκείνη είναι τόσο ξαφνική,τόσο άδικη και σκληρή....Οι διαχωριστικές γραμμές της αγάπης και του μίσους δεν υπάρχουν πλέον...

Ο Ο'Βarr άντλησε έμπνευση μέσα από τον πόνο και την απώλεια(πιστεύω ότι ήταν προσωπική για να τον αποδώσει τόσο εκφραστικά και καταραμένα στο χαρτί)και δημιούργησε ένα αριστούργημα γοτθικής τέχνης...Ποτέ άλλοτε ο πόνος και η θλίψη δεν προσέφεραν τόση έμπνευση όσο σε αυτό το κόμικ...Τα σχέδια του O'Barr μοναδικά,ιδιαίτερα λεπτομερειακά,γεμάτα δύναμη και θράσος,βίαια αλλά και μαγευτικά,ένα πραγματικό ποίημα(ειδικά στις σκηνές των Flashback που το σχέδιο είναι με μολύβι)σε βάζουν αμέσως μέσα στην σκοτεινή και καταθλιπτική ατμόσφαιρα που χαρακτηρίζει τον κόσμο του κορακιού...Ο δημιουργός σχεδιάζει μεγάλα μάτια στα πρόσωπα για να αποδώσει καλύτερα τα χαρακτηριστικά και τα αισθήματα των χαρακτήρων,ενώ στο Κοράκι δίνει μία ανδρόγυνη μορφή,κάνοντας τον να ξεχωρίζει από τους περισσότερους υπερήρωες των κόμικ με τα μπράτσα και τις πολύχρωμες σχολές.Το μόνο που τον νοιάζει είναι η εκδίκηση του και όχι ο ηρωισμός ή η ανδροπρέπεια του...Η εμφάνιση του δεν είναι ηρωική(κάθε άλλο μάλιστα),δεν θέλει να προξενεί φόβο στους κακούς όπως ένας Bat Man ή Daredevil,αλλά εκείνη προέρχεται από την τρέλα της απώλειας,από τη δίψα της εκδίκησης,από την προσπάθεια να θάψει τον άνθρωπο που κάποτε λεγόταν Eric Draven...Όσο σκοτεινός,σοκαριστικός και βίαιος είναι ο O'Barr στις σκηνές εκδίκησης που σχεδιάζει,τόσο τρυφερός,ποιητικός,συγκινητικός στις πρόζες και σκηνές ανάμνησης...Ένας εκπληκτικός συνδυασμός(ή μία χτυπητή αντίθεση αν προτιμάτε) που μαγεύει και ταυτόχρονα συναρπάζει τον αναγνώστη...Ένα σκοτεινό και καταραμένο αριστούργημα γοτθικής λογοτεχνίας και εικονογραφημένης τέχνης που μένει αναλλοίωτο στο πέρασμα του χρόνου,παραμένοντας ακόμα και σήμερα κλασσικό.

'
''Ενας άντρας παίζει βιολί,και οι χορδές είναι τα νεύρα του ίδιου του του χεριού..."Ποίηση και κόμικ συνδυάζονται για πρώτη φορά τόσο ομοιόμορφα μαζί με στίχους από αγαπημένα κομμάτια του δημιουργού κάνοντας έτσι το the Crow μία μοναδική εμπειρία ανάγνωσης...

Μαζί με τα Watchmen,Dark Knight,Maus κ.α. το The Crow πέρασαν τα κόμικ σε άλλο επίπεδο και τα κατοχύρωσαν στη μνήμη του κοινού ως νέα μορφή τέχνης και όχι απλά παιδιάστικα αναγνώσματα..Δεν είναι τυχαίο άλλωστε ότι το the Crow είναι το independent comic με τις μεγαλύτερες πωλήσεις μέχρι σήμερα,έχοντας δημιουργήσει πλήθος φανατικών αναγνωστών που ακολουθεί πιστά όλες τις incarnations του χαρακτήρα(γιατί το κοράκι δεν είναι μόνο ο Eric Draven,αλλά κάθε ψυχή που θέλει να πάρει εκδίκηση)Έχει μεταφραστεί σε πολλές γλώσσες με πωλήσεις πάνω από 750 χιλιάδες αντίτυπα,ενώ ο δημιουργός του έχει κερδίσει το "storyteller award" στο φεστιβάλ κόμικς της  Angoulême.

Το κόμικ εκδοτικά έχει συνεχίσει την πορεία του και σε άλλες εταιρείες όπως την Image comics,Kitchen Sink Press,Titan Books,London Nights Studios και πρόσφατα στην IDW.Έχει βγάλει 3 live action films στο σινεμά(στην πρώτη cult πλέον ταινία του 1994 πρωταγωνιστούσε ο αδικοχαμένος γιός του Bruce Lee,Brandon που πέθανε λίγο πρίν ολοκληρωθούν τα γυρίσματα)μία τηλεοπτική σειρά(με τον Mark Dacascos στον ρόλο)νουβέλλες ακόμα και video games.Έχει επανεκδοθεί πολλές φορές(προτιμήστε μία special edition να θαυμάσετε τα μετέπειτα pinup σχέδια του O'Barr)και στα ελληνικά κυκλοφόρησε το 1998 από τις εκδόσεις Παρα Πέντε(με την επωνυμία Metal Comics)σε 4 τομάκια.Αγοράστε το όπου το βρείτε και...απολαύστε υπεύθυνα!!