Ιωάννης Μαγκανάρης (1918 – 2007)

Αυτοπροσωπογραφία του καλλιτέχνη.

(Του Νίκου Δ. - Θ. Νικολαΐδη)

Ο ζωγράφος, χαράκτης, αντιστασιακός και δημιουργός κόμικς Γιάννης Μαγκανάρης γεννήθηκε το 1918 στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου, όπου τότε ήκμαζε πολυάριθμη ελληνική παροικία. Το 1938 σε ηλικία 20 ετών ήρθε στην Αθήνα και σπούδασε στην Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών (ΑΣΚΤ) με καθηγητές τον Παρθένη και το Γιάννη Κεφαλληνό. Μελέτησε σκηνογραφία με τους Κλέαρχο Κλώνη και Σπύρο Παπαλουκά και ασχολήθηκε επίσης με τη χαρακτική, τη γλυπτική και τη διακόσμηση. Κατά τα διάρκεια της τριπλής κατοχής της Ελλάδας από τον «Άξονα» (1941-1944) εντάχθηκε στο Ε.Α.Μ. συμμετέχοντας ενεργά στην Εθνική Αντίσταση και το 1947 επέστρεψε στην Αλεξάνδρεια. Τότε γνωρίστηκε με το συγγραφέα Στρατή Τσίρκα. Τις δεκαετίες του 1950 και του 1960 ο Μαγκανάρης ασχολήθηκε με την εικονογράφηση διαφόρων σειρών ιστορικής θεματολογίας (σε κείμενα των Σπύρου Μελά, Γιάννη Καψή, Αλέξανδρου Παραδείση κ.α.)

Οι σειρές δημοσιεύθηκαν κυρίως από την εφημερίδα Έθνος, υπό μορφή καθημερινών συνεχειών (κόμικ – στριπ) Μεταξύ τους ξεχωρίζουν Ο Αετός της Ρούμελης, Φρούρια και  Κάστρα της Ελλάδος, Αλή Πασάς το Λιοντάρι της Ηπείρου, Η Αυτοκράτειρα και η Γυναίκα, Πελαγίσιος, Βασίλειος ο Βουλγαροκτόνος, Ο Ήρεμος Δον κ.α. Οι Μαγκανάρης και Τσίρκας συνεργάστηκαν και καλλιτεχνικά. Ο Τσίρκας ζήτησε από τον Μαγκανάρη να φιλοτεχνήσει τα πρωτογράμματα για τη Νυχτερίδα (1965) –σπάνιο δείγμα ενασχόλησής του με τη χαρακτική, καθώς πολλά από τα χαρακτικά του καταστράφηκαν κατά την μετακόμιση από την Αλεξάνδρεια. 

Ο Μαγκανάρης δίδαξε επίσης τέχνη και ζωγραφική τόσο στην Αλεξάνδρεια όσο και στην Αθήνα, όπου επανήλθε οριστικά το 1962. Για 20 χρόνια δίδαξε το μάθημα της Αισθητικής Αγωγής σε πολλές ιδιωτικές σχολές και στο Ελληνογαλλικό Λύκειο, ενώ έδωσε πλήθος διαλέξεων. Κατά τη διάρκεια της στρατιωτικής δικτατορίας (1967-1974) υπέστη διώξεις, λόγω του αριστερού (Κ.Κ.Ε.) παρελθόντος του. Πέθανε στην Αθήνα το 2007 σε ηλικία 89 ετών.

• Πηγή: https://www.eikastikon.gr/kritikesparousiaseis/maganaris_tzima.html
• Ενδεικτική εργογραφία: https://www.eikastikon.gr/zografiki/maganaris.html

• Απευθύνω θερμές ευχαριστίες στον πολύπειρο δημοσιογράφο και συγγραφέα κ. Γιώργο Γερ. Βλάχο, για την πολύτιμη βοήθειά του σε αυτό το αφιέρωμα.